Govor mržnje i društvene mreže

0
98

Iako sloboda govora predstavlja fundamentalno pravo čovjeka koje je stavljeno ispred svih ostalih prava koje nadilazi govor izrečen u privatnom prostoru i uključuje pravo korištenja svih komunikacijskih sredstava u ostvarenju ovog prava, postavlja se pitanje da li je sloboda izražavanja apsolutno pravo čovjeka i ima li zaista prednost u odnosu na sva ostala prava.

Piše: Kemija Hodžić

Zechariah Chafee, poznati filozof i borac za ljudska prava je izjavio: „Moje pravo da vintlam šakom prestaje tamo gdje počinje nečiji nos“ ustvari slikovito opisuje problematiku koja se veže uz slobodu govora koja nije apsolutna i prestaje tamo gdje bi izrečene riječi nanijele štetu nekome, odnosno ugrozile nečiji integritet.

Dok sloboda govora ima za cilj osnaživanje debate između pojedinaca, govor mržnje isključivo potiče pojedinca ili skupine na nasilje. U najkraćem, govor mržnje se može definisati kao javno izazivanje mržnje prema određenoj skupini ili pojedincu zbog nekog njenog uvjerenja ili određenja u svrhu stvaranja netrpeljivosti, razdora, diskriminacije i nasilja.

Društvene mreže su opasno oružje u rukama onih koji žele da šire govor mržnje prema nečemu ili nekome. S tim u vezi, Njemačka od 1. januara 2018. godine na svom teritoriju provodi Zakon o poboljšanju provedbe zakona na društvenim mrežama (NetzDF) koji obavezuje Facebook, Twitter i Google da svojim korisnicima omoguće jadnostavan i transparentan način za prijavljivanje ilegalnog sadržaja te da vidljivo protuzakonit sadržaj uklone ili blokiraju unutar 24 sata od prijave. Ako društvena mreža ne izvrši svoju zakonsku obavezu, može biti sankcionisana kaznom do 5 miliona eura.

Ovaj Zakon, sa manjim ili većim izmjenama, se vrlo brzo počeo primjenjivati na globalnom nivou, no mnogi smatraju da navedeni zakoni nisu dobri jer su efektivno zadužili privatne kompanije (Facebook, Twitter i Google) da rade posao države.

Govor mržnje na društvenim mrežama je u proteklih nekoliko godina učestala pojava i sve veći problem sa kojim se suočava bosanskohercegovačko društvo pa ipak, iako najveći broj komentara koji sadrže govor mržnje administratori društvenih mreža uklanjaju, jezik mržnje u Bosni i Hercegovini nije isčezao.

Isti je reguliran Krivičnim zakonom BiH (član 145.a), Krivičnim zakonom F BiH (član 163.), Krivičnim zakonom RS (član 390.)  i Krivičnim zakonom Distrikta Brčko BiH(član 160.), ali je tek svega nekoliko slučajeva je završilo pred Sudom BiH.

Samoregulacija predstavlja neformalni, odnosno meki normativni okvir za regulaciju govora mržnje i obuhvata samoregulaciju koju sprovode novinska, medijska udruženja, distributeri sadržaja na internetu. Iako su ovi mehanizmi manje formalni, zasnovani na dobrovoljnoj primjeni, imaju mnogo efikasniju i preventivnu i represivnu funkciju nego zakonski propisi.